Klasy energetyczne budynków mają ułatwić ocenę, ile energii potrzebuje dom i jak wypada pod tym względem na tle innych nieruchomości. Nowe zasady wynikają z unijnej dyrektywy EPBD, która przewiduje czytelniejsze świadectwa charakterystyki energetycznej oraz stopniowe podnoszenie standardów budownictwa.
Dla właścicieli istniejących domów najważniejsza informacja jest taka, że sama niska klasa energetyczna nie oznacza automatycznego nakazu natychmiastowego remontu. Warto jednak już teraz sprawdzić, gdzie budynek traci ciepło i jakie działania mogą ograniczyć wydatki na ogrzewanie.
Czym jest klasa energetyczna budynku?
Klasa energetyczna to oznaczenie określające poziom charakterystyki energetycznej nieruchomości. Jej zadaniem jest przedstawienie informacji technicznych w sposób łatwiejszy do zrozumienia dla właścicieli, kupujących i najemców.
Można porównać ją do oznaczeń stosowanych na urządzeniach AGD, choć sposób obliczania charakterystyki energetycznej budynku jest znacznie bardziej złożony.
Na ocenę wpływają między innymi:
- izolacyjność ścian, dachu i pozostałych przegród;
- parametry okien i drzwi;
- system ogrzewania i przygotowania ciepłej wody;
- wentylacja i ewentualne chłodzenie;
- rodzaj wykorzystywanych nośników energii;
- zastosowanie odnawialnych źródeł energii.
Klasa nie jest jednak prostym odzwierciedleniem wysokości rachunków. Obliczeniowa charakterystyka energetyczna opiera się na określonej metodologii, natomiast rzeczywiste zużycie zależy również od pogody i zachowań mieszkańców.
Jak będą wyglądały klasy energetyczne budynków od A do G?
Dyrektywa EPBD przewiduje siedmiostopniową skalę od A do G. Najwyższa podstawowa klasa A odpowiada budynkom bezemisyjnym, a klasa G – budynkom o najsłabszej charakterystyce energetycznej w krajowych zasobach budowlanych.
| Klasa | Co oznacza w unijnym systemie? |
| A | Budynek spełniający standard bezemisyjny |
| B–F | Pośrednie poziomy charakterystyki energetycznej, określane według krajowej metodologii |
| G | Budynki o zdecydowanie najgorszej charakterystyce energetycznej w krajowym zasobie |
Dyrektywa dopuszcza również dodatkową klasę A+ dla budynków spełniających szczególnie wysokie wymagania dotyczące zużycia i wytwarzania energii.
Ważne: nie należy samodzielnie przypisywać polskiemu domowi klasy na podstawie przypadkowej tabeli znalezionej w internecie. Dokładne progi i zasady klasyfikacji zależą od przepisów krajowych.
W Polsce wdrażanie nowego systemu wymaga dostosowania metodologii sporządzania świadectw charakterystyki energetycznej.
Co zmienia dyrektywa EPBD?
Dyrektywa EPBD, czyli unijne przepisy dotyczące charakterystyki energetycznej budynków, wyznacza kierunek stopniowego ograniczania zużycia energii i emisji związanych z użytkowaniem nieruchomości.
Zmiany dotyczą zarówno nowego budownictwa, jak i poprawy efektywności istniejących obiektów. Nie oznacza to jednak identycznych obowiązków dla wszystkich właścicieli.
Nowe budynki mają spełniać standard bezemisyjny
Zgodnie z dyrektywą nowe budynki mają spełniać standard budynków bezemisyjnych:
- od 1 stycznia 2028 roku – w przypadku nowych budynków będących własnością organów publicznych;
- od 1 stycznia 2030 roku – co do zasady w przypadku wszystkich nowych budynków.
Standard bezemisyjny oznacza bardzo wysoką efektywność energetyczną oraz brak emisji dwutlenku węgla z paliw kopalnych na miejscu użytkowania budynku.
Istniejące domy mają stopniowo zużywać mniej energii
W przypadku budynków mieszkalnych dyrektywa koncentruje się na poprawie efektywności całego krajowego zasobu.
Państwa członkowskie mają dążyć do obniżenia średniego zużycia energii pierwotnej w budynkach mieszkalnych o co najmniej 16% do 2030 roku oraz o 20–22% do 2035 roku, względem poziomu z 2020 roku.
Nie jest to równoznaczne z obowiązkiem zmniejszenia zużycia energii o taki procent w każdym pojedynczym domu.
Czy właściciel starego domu będzie musiał przeprowadzić termomodernizację?
Dyrektywa EPBD nie nakłada automatycznego obowiązku termomodernizacji każdego prywatnego domu jednorodzinnego tylko dlatego, że uzyska on niską klasę energetyczną.
Nie oznacza to jednak, że przepisy dotyczące budynków pozostaną bez zmian. Polska musi wdrażać wymagania unijne do krajowego systemu prawnego, a obowiązki mogą zależeć od rodzaju budynku i zakresu planowanych robót.
Właściciel nieruchomości powinien więc odróżniać trzy kwestie:
- Ocenę charakterystyki energetycznej – informację o parametrach budynku.
- Wymagania techniczne – przepisy, które mogą mieć zastosowanie przy budowie lub określonych pracach.
- Dobrowolną modernizację – inwestycję mającą zmniejszyć zużycie energii i poprawić komfort.
Niska ocena energetyczna może być sygnałem, że dom wymaga usprawnień, ale sama w sobie nie przesądza o konieczności natychmiastowej wymiany okien, ocieplenia ścian czy montażu pompy ciepła.
Jak sprawdzić efektywność energetyczną swojego domu?
Punktem wyjścia jest ocena charakterystyki energetycznej budynku.
W świadectwie charakterystyki energetycznej znajdują się wskaźniki opisujące zapotrzebowanie budynku na energię, w tym na energię pierwotną, końcową i użytkową.
Warto rozróżnić ich znaczenie:
| Wskaźnik | Co opisuje? |
| EU – energia użytkowa | Zapotrzebowanie wynikające między innymi z właściwości budynku i jego systemów |
| EK – energia końcowa | Energię dostarczaną do budynku z uwzględnieniem sprawności systemów technicznych |
| EP – nieodnawialna energia pierwotna | Wskaźnik uwzględniający również nakłady nieodnawialnej energii związane z dostarczeniem wykorzystywanych nośników |
To rozróżnienie jest istotne, ponieważ dwa domy o podobnych stratach ciepła mogą mieć różne wskaźniki EP ze względu na zastosowane źródła energii.
Jeżeli właściciel planuje remont, przydatny może być również audyt energetyczny, który pozwala porównać warianty usprawnień i oszacować ich wpływ na zapotrzebowanie na energię.
Więcej informacji o takiej analizie można znaleźć na stronie audyt energetyczny budynku – Expert Technika.
Jak poprawić efektywność energetyczną starego domu?
Najlepsze rezultaty daje dobór prac do rzeczywistego stanu budynku, a nie wymiana wszystkich elementów jednocześnie.
Ograniczenie strat ciepła
W wielu starszych domach warto sprawdzić izolację ścian, dachu i stropu, szczelność stolarki oraz miejsca występowania mostków cieplnych.
Odpowiednio zaprojektowane ocieplenie zmniejsza ilość energii potrzebnej do utrzymania komfortowej temperatury.
Modernizacja ogrzewania
Wymiana starego źródła ciepła na efektywniejsze może ograniczyć zużycie energii i emisję zanieczyszczeń.
Urządzenie powinno jednak zostać dobrane do zapotrzebowania budynku i parametrów instalacji grzewczej. Szczególnie w przypadku pompy ciepła znaczenie ma temperatura zasilania oraz planowany zakres ocieplenia.
Poprawa działania wentylacji
Po uszczelnieniu budynku należy zapewnić prawidłową wymianę powietrza.
Modernizacja nie powinna prowadzić do pogorszenia jakości powietrza wewnętrznego ani zwiększenia ryzyka zawilgocenia.
Wykorzystanie odnawialnych źródeł energii
Fotowoltaika i odpowiednio dobrane systemy grzewcze mogą być elementem poprawy charakterystyki energetycznej budynku.
Nie zastępują jednak konieczności ograniczenia nadmiernych strat ciepła przez przegrody.
Czy lepsza klasa energetyczna oznacza niższe rachunki?
Zazwyczaj poprawa efektywności energetycznej sprzyja ograniczeniu kosztów użytkowania domu, ale klasa energetyczna nie jest gwarancją konkretnej wysokości rachunków.
Na rzeczywiste wydatki wpływają również:
- ceny energii i paliw;
- temperatura utrzymywana w pomieszczeniach;
- liczba mieszkańców i zużycie ciepłej wody;
- sposób sterowania ogrzewaniem;
- warunki pogodowe;
- prawidłowe wykonanie i regulacja instalacji.
Przykładowo dwa podobne domy mogą mieć zbliżoną charakterystykę energetyczną, ale różne rachunki, jeśli w jednym mieszkańcy utrzymują wyższą temperaturę lub zużywają znacznie więcej ciepłej wody.
Dlatego ocenę energetyczną warto traktować jako narzędzie do porównywania budynków i planowania usprawnień, a nie kalkulator przyszłych opłat.
Jak przygotować dom na zmiany w przepisach?
Nie trzeba rozpoczynać kosztownego remontu wyłącznie z obawy przed nowymi klasami energetycznymi. Rozsądniejszym rozwiązaniem jest sprawdzenie stanu budynku i zaplanowanie prac, które rzeczywiście mogą poprawić jego parametry.
Warto zacząć od czterech kroków:
- Sprawdź dokumentację energetyczną domu. Ustal, jakie wskaźniki charakteryzują budynek i czy dokumenty odzwierciedlają jego obecny stan.
- Zidentyfikuj największe straty energii. Oceń izolację, stolarkę, ogrzewanie i wentylację.
- Porównaj możliwe modernizacje. Nie każda inwestycja zapewni podobny efekt energetyczny i ekonomiczny.
- Zaplanuj kolejność prac. Jeżeli planujesz ocieplenie i wymianę ogrzewania, dobierz urządzenie do docelowego zapotrzebowania na ciepło.
Przy większym zakresie robót pomocna może być kompleksowa termomodernizacja budynku, zaplanowana na podstawie jego rzeczywistych potrzeb.
Najczęściej zadawane pytania
Czy każdy dom otrzyma klasę energetyczną od A do G?
Dyrektywa EPBD przewiduje stosowanie takiej skali w świadectwach charakterystyki energetycznej. Szczegółowe zasady jej stosowania w Polsce zależą od krajowych przepisów wdrażających nowe wymagania.
Czy klasa G oznacza zakaz mieszkania w domu?
Nie. Sama najniższa klasa energetyczna nie oznacza automatycznego zakazu użytkowania prywatnego domu jednorodzinnego.
Czy trzeba wymienić piec, żeby poprawić klasę energetyczną?
Nie zawsze. Poprawa charakterystyki może wynikać z ograniczenia strat ciepła, modernizacji instalacji lub zmiany źródła energii. Najlepszy zakres prac zależy od konkretnego budynku.
Czy fotowoltaika automatycznie zapewni wysoką klasę energetyczną?
Nie. Instalacja fotowoltaiczna może wpływać na charakterystykę energetyczną, ale nie usuwa problemów związanych ze słabą izolacją czy nieefektywnym ogrzewaniem.
Klasy energetyczne budynków – co warto zapamiętać?
Nowy system klas ma ułatwić zrozumienie charakterystyki energetycznej nieruchomości i zachęcać do ograniczania zużycia energii.
Dla właściciela istniejącego domu najważniejsze nie jest jednak samo oznaczenie literowe, lecz rzeczywisty stan budynku. Odpowiednio zaplanowane ocieplenie, modernizacja ogrzewania i poprawa działania instalacji mogą zmniejszyć zapotrzebowanie na energię oraz zwiększyć komfort mieszkańców.
Zamiast modernizować dom pod wpływem obaw przed nowymi przepisami, warto najpierw sprawdzić jego parametry i wybrać działania uzasadnione technicznie oraz ekonomicznie.
Autor: Zespół Expert Technika tworzą specjaliści związani z branżą nowoczesnych instalacji, odnawialnych źródeł energii i efektywności energetycznej budynków. W publikowanych materiałach dzielimy się praktyczną wiedzą dotyczącą m.in. systemów grzewczych, pomp ciepła, fotowoltaiki, magazynów energii, termomodernizacji oraz możliwości uzyskania dofinansowania na inwestycje poprawiające standard energetyczny budynków.
Treści przygotowujemy w oparciu o doświadczenie zdobywane podczas realizacji rzeczywistych inwestycji oraz aktualne wymagania techniczne i programy wsparcia. Naszym celem jest przedstawianie złożonych zagadnień w sposób konkretny, zrozumiały i przydatny dla osób planujących modernizację domu lub inwestycję w nowoczesne rozwiązania energetyczne.